Boje, boje dekompresyjne - sprzęt nurkowy

Boje służą do: oznaczenia pozycji nurka na powierzchni, zaczepienia liny opustowej, zacumowania łodzi, wykonania dekompresji w toni, zakotwiczenia się na przystanku dekompresyjnym, czy powiadomienia asekuracji na powierzchni o zaistniałym wypadku pod wodą. Zależnie od przeznaczenia boje posiadają różny kształt i kolor, kolor jest szczególnie ważny w przypadku boji dekompresyjnych. Często kiedy nasze  wynurzeniu na powierzchnię w trakcie nurkowania w morzu nastąpi z dala od łodzi, warto również napełnić boję, obsłudze łodzi będzie łatwiej nas zlokalizować, przy dużej fali płetwonurek ubrany na czarno może być bardzo słabo widoczny.

Boje można podzielić na trzy główne grupy:

  1. Boje cumownicze (sztywne)
  2. Boje dmuchane do oznaczenia pozycji nurka
  3. Boje dekompresyjne

Dlaczego stosujemy boje dekompresyjne?

Boje cumownicze (sztywne)

Używane do kotwiczenia łodzi oraz mocowania lin opustowych, posiadają kształt walca lub dwóch połączonych podstawami stożków. Wykonana może być jako stalowa lub plastikowa. Powinna posiadać:

  • wyporność od 10-50kg, dobrze jeżeli jest w stanie utrzymać na powierzchni wody całą grupę nurkową
  • "ucho" do zamocowania liny opustowej
  • "ucho" do zacumowania łodzi

Boje dmuchane do oznaczania pozycji nurka

Używane do oznaczenia pozycji nurka na powierzchni wody. Zabezpieczają przed kolizją z łodzią motorową w trakcie wynurzania. Bojkę należy nadmuchać na powierzchni i połączyć z płetwonurkiem za pomocą linki o średnicy od 2-5mm. Linka może ograniczać nurka co do głębokości nurkowania. Nurkowanie z boją nie cieszy się specjalną popularnością. Boja tego typ, może być używana przez free diverów. Sama boja to cylinder o kształcie zbliżonym do walca lub kuli, posiada kolor czerwony oraz flagę nurkową (czerwoną z białym poprzecznym paskiem), zamocowaną nad bojką w celu zwiększenia widoczności samej boji. Wyporność boji umożliwia utrzymanie na powierzchni zmęczonego nurka, nie pozwala również na wciągnięcie boji pod wodę w trakcie nurkowania.

Boje dekompresyjne

Boje dekompresyjne używane do odbycia dekompresji oraz bezpiecznego wypłynięcia na powierzchnię. Sygnalizują miejsce nurkowania jednostką pływającym, dzięki czemu mogą one ominąć nurków w bezpiecznej odległości. Boje dekompresyjne pełnią dwie funkcje:

  1. sygnalizacyjną - oznacza pozycje nurka oraz umożliwiają komunikację z asystą na powierzchni w trakcie nurkowań dekompresyjnych. Boja odpowiednio oznaczona i opisana pozwala, asyście określić który nurek ma problem i podjąć kroki zaradcze.
  2. wypornościową - pozwalają utrzymać właściwą głębokość na przystanku dekompresyjnym.

Możemy boje dzielimy na dwa typy:

  1. Surface Marked Bouy (SMB)
  2. Lift Bag

SMB to głównie boja sygnalizacyjna, posiada kształt wąskiego rękawa o długości 1,5-2,5m, który wypływając na powierzchnię wody oznakowuje pozycję płetwonurka. Mała średnica boi powoduje jej "spławikowanie" i płetwonurek nie utrzymuje dokładnie głębokości. Wyporność boji wzrasta proporcjonalnie do zanurzenia. Wada ta powoduje, że stosowana jest głównie do nurkowań płytszych, w celu oznaczenia pozycji wynurzającej się grupy, można również wykonać na niej dekompresję ale głównie na płytkich przystankach dekompresyjnych 3-6m, na dłuższą i głębszą dekompresję zdecydowanie polecam Lift Bag. Pojemność boji zależy od jej długości, czym dłuższa boja tym wyporność jest większa. Boje tego typu posiadają wyporność od 15-50l. Boja powinna posiadać system zabezpieczający przed jej opróżnieniem z gazu przy niewłaściwym "wystrzeleniu", nawet jeżeli dojdzie do położenia boji na wodzie. Boja powinna być wiec typu zamkniętego. Napełnić taką boje można przez wężyk inflatora lub przez kaczy dziób (mogą być dwa systemy napełniania lub tylko jeden). Boja zamknięta obowiązkowo musi posiadać zawór nadmiarowy, identyczny jak w BCD, zawór zabezpiecza boję przed rozerwaniem w czasie wynurzania. Najprostsza boja jest rękawem z jednej strony zaślepionym z drugiej strony otwartym, często dodatkowo obciążonym małym odważnikiem od strony otwartego końca. Takich boji nie polecam, niewłaściwe wypuszczenie kończy się ucieczką gazu na powierzchni i opadnięciem boji.

Osobiście używam takiej boji, ale stosuję ja tylko do oznaczania pozycji wynurzenia np. po nurkowaniu w prądzie, lub do wykonania krótkiej dekompresji na głębokości 5m (zgodnie z tabelami PADI). W związku z tym nie stosuję do jej wypuszczenia ani kołowrotka ani szpulki, do boji przymocowana jest płaska taśma o długości 5m zakończona z drugiej strony karabinkiem. Taśma jest włożona do środka boji w taki sposób, że oba końce znajdują się obok siebie, a środek taśmy znajduje się w zaślepionym końcu boji. W przypadku napełniania boji należy jedną ręką trzymać za koniec taśmy z karabinkiem i za koniec boji a drugą napełniać boję z octopusa. Dzięki rozwiązaniu z taśmą unikniemy zakupu kołowrotka i szpulki oraz unikniemy kłopotów z zaplątaniem się linki np. z kołowrotka.
 

Lift Bag to krótka boja (ok. 60-90 cm)  posiada kształt zbliżony do kropli. U podstawy wąski u górę szeroka. Dzięki takiemu kształtowi nawet przy małej zmianie zanurzenia boji znacznie wzrasta jej wyporność, wpływa to szczególnie korzystnie na utrzymywanie stałej głębokości na przystanku dekompresyjnym, nie występuje efekt spławikowania. Baja tego typu jest używana bardzo często do wykonania dekompresji przy głębszych przystankach dekompresyjnych, do jej wypuszczenia niezbędny jest kołowrotek lub szpulka.

Boje dekompresyjne puszczamy przy pomocy szpulki lub kołowrotka (zobacz: strzelanie bojki dekompresyjnej), w zasadzie to szpulka jest standardowym elementom do takiej operacji. Nurek techniczny może mieć kilka szpulek z linka o różnej długości i używać je według potrzeb. Szpulka jest znacznie łatwiejsza w obsłudze i znacznie tańsza, jest również mniejsza od kołowrotka. Więcej budowie, rodzajach, obsłudze i użyciu kołowrotka i szpulki znaleźć można na stronach tematycznych kołowrotek i szpulka.

Dlaczego kolor boji dekompresyjnej jest ważny?

Boja może być w zasadzie w dowolnym kolorze, oprócz koloru żółtego, który jest zarezerwowany dla boji AWARYJNEJ (ratunkowej). Boja powinna mieć:

  • koniecznie duży napis EMERGENCY, czyli jasne określenie, że jest to boja wzywania pomocy,
  • powinna posiadać po obu stronach wyraźne oznaczenie do kogo należy (imię nazwisko lub nick) aby asekuracja na powierzchni w sposób jednoznaczny mogła zidentyfikować jej właściciela.

Najlepiej napisy wykonać używając DRUKOWANYCH LITER.

Boję w żółtym kolorze należy wystrzelić tylko w sytuacji awaryjnej, kiedy nurek potrzebuje pomocy. Pojawienie się takiej boji na powierzchni może zapoczątkować działanie typowe w przypadku wypadku nurkowego - zatrzymanie nurkowania dalszych grup oraz organizowanie transportu do komory dekompresyjnej (wezwanie helikoptera lub łodzi ratunkowe). Podsumowując strzelając żółtą boję musimy mięć świadomość, że uruchamiamy na powierzchni akcję ratunkową. Przy nurkowaniach głębokich należy posiadać zawsze dwie boje: normalną (najczęściej czerwoną) oraz awaryjną (żółtą).

Czasami mogą być problemy z określeniem koloru boji, szczególnie w przypadku, gdy kolor boji jest wypłowiały, od słońca lub kontaktu z wodą. Dobrze jest wtedy zastosować inną procedurę. Strzelamy dwie boje na jednej lince. Kolejność boji należy ustalić. Dwie boje są już identyfikowane jednoznacznie jako sytuacja awaryjna.

Należy unikać boji dwukolorowych, z jednej strony czerwonych, a z drugiej żółtych. Mogą wprowadzać niepotrzebne zamieszanie.

Zamocowanie boi

 Mocowanie boji w kieszeni miedzy płytą a plecami nurka. Boja bez zaworu nadmiarowego.

Kieszeń na boję normalną i awaryjną