Uraz ciśnieniowy płuc

Podczas nurkowania w głąb
z zatrzymanym oddechem.

Klatka piersiowa jest elastycznym szkieletem , który pod wpływem ciśnienia może zmniejszyć swoją objętość a następnie powrócić do początkowych rozmiarów. Zmiany te oczywiście nie są nieograniczone a najmniejszą objętością, do której można skompresować klatkę piersiową podczas nurkowania w głąb z zatrzymanym oddechem jest objętość zalegająca płuc. Jest to objętość powietrza pozostającego w płucach po wykonaniu maksymalnie głębokiego wydechu. Dalsze zgniatanie płuc prowadzić może do urazu ciśnieniowego.

Mechanika oddychania w środowisku hiperbarycznym (z jakiej głębokości możemy oddychać przez rurkę?
Aby można było wziąć wdech klatka piersiowa (płuca) musi zwiększyć swoją objętość. Każdy ucisk ograniczający pracę mięśni międzyżebrowych i przepony (np. ciasny skafander neoprenowy) będzie ten proces utrudniał.
Ciśnienie wody działające na klatkę piersiową zanurzonego człowieka, już na głębokości 1m (80-120 cm) uniemożliwia pobranie powietrza z powierzchni (przez długą rurkę). Warunkiem "normalnej" pracy mięśni oddechowych jest wciąganie do płuc powietrza pod takim samym ciśnieniem jakie panuje na głębokości nurkowania. W takiej sytuacji siły działające na klatkę piersiową od zewnątrz są równoważone przez siłę parcia sprężonego powietrza wewnątrz klatki piersiowej.

Podczas nurkowania z aparatem nurkowym

Występuje najczęściej podczas wynurzania. Polega na uszkodzeniu miąższu płucnego spowodowanego przez nagły lub niekontrolowany wzrost ciśnienia mieszaniny oddechowej w układzie oddechowym w stosunku do ciśnienia otaczającego. Następstwa mogą być różne:

  • upośledzenie wentylacji
  • zatory gazowe w naczyniach krwionośnych
  • odmy (opłucnowa, śródpiersia, podskórna)
  • w bardzo poważnych urazach płuc nawet śmierć

Do urazu ciśnieniowego płuc dochodzi najczęściej na małych głębokościach (do 10 metrów). Występowanie urazu nie posiada związku z czasem nurkowania.
Najczęstsze przyczyny:

  • wynurzenie (najczęściej do powierzchni) z zatrzymanym oddechem (panika),
  • wyrzucenie nurka na powierzchnię w wyniku:
    • zgubienia pasa balastowego,
    • złej obsługi lub awaria kamizelki KRW bez wykonania wydechu,
    • nurkowanie przy stanach zapalnych dróg oddechowych.

Urazu ciśnieniowego płuc można bardzo łatwo uniknąć, należy stosować się do jednej prostej zasady: cały czas oddychać i nigdy nie wstrzymywać oddechu.

Na podstawowych kursach nurkowania np. Open Water Diver uczy się kursantów aby cały czas oddychali, powoli i spokojnie, a kiedy wyjmą automat z ust powoli wydychali powietrze wydając dźwięk "Aaaaaaa ... aaaaaaaaa". Taka praktyka w 100% zabezpiecza przed barotraumą płuc.

Bardziej doświadczeni nurkowie czasami wstrzymują oddech, jest to bezpieczne pod warunkiem że cały czas jesteśmy na stałej głębokości lub zanurzamy się. Zmniejszając głębokość nurkowania należy wykonywać wydech. Masz problem z ocenieniem jak zmienia się twoja głębokość, nie wstrzymuj oddechu, cały czas oddychaj a unikniesz problemu.

Objawy
Objawy zależą od rozmiaru uszkodzenia miąższu płucnego i pojawiają się najczęściej do 30 min po nurkowaniu:

  • kaszel, plwocina podbarwiona krwią, krwioplucie,
  • skrócenie i spłycenie oddechu,
  • ból w klatce piersiowej, duszność, sinica.

W przypadku przedostania się powietrza do naczyń mogą wystąpić objawy kardiologiczne i neurologiczne.

Pierwsza pomoc

  • ułożyć nurka w pozycji bezpiecznej na lewym boku (jeżeli jest nieprzytomny ale ma akcje serca i oddech)
  • podać tlen do oddychania,
  • leki przeciwkaszlowe, uspokajające,
  • w razie potrzeby zabiegi reanimacyjne,
  • jak najszybszy transport do komory dekompresyjnej. Należy mieć przygotowany sposób postępowania z poszkodowanym w przypadku wypadku nurkowego - droga ewakuacyjna.