Nurkowanie na Nitroksie

    Co to jest nitrox?

        Nitrox - jak nurkować?

Nurkowanie na nitroksie staje się obecnie bardzo popularne. Nitrox to mieszanka tlenu i azotu, można uznać, że powietrze również jest nitroksem. Generalnie jednak mieszanki nitroksowe posiadają większą procentową zawartość tlenu niż jest w powietrzu. Większy udział tlenu w mieszaninie powoduje, mniejsze nasycenie azotem, co w prostej linii prowadzi do dłuższych czasów bezdekompresyjnych. Kurs nitrox-owy jest w zasadzie pierwszym krokiem w stronę nurkowań technicznych, "gorący nitrox" [1] jest mieszanką powszechnie używaną przez nurków technicznych w czasie dekompresji.

Zalety nurkowania na nitroksie

1. Zwiększenie czasu bezdekompresyjnego w stosunku do czasów nurkowania na powietrzu,
2. Skrócenie dekompresji - kiedy już nurkujemy dekompresyjnie, czas spędzony na dekompresji będzie znacznie krótszy w porównaniu do powietrza.
3. Zwiększenie marginesu bezpieczeństwa - przy podobnych czasach nurkowania jak na powietrzu, będziemy się dalej trzymać od krzywej dekompresji zerowej.

Wady nurkowania na nitroksie

1. Bardziej zaawansowane planowanie nurkowania - musimy określić profil nurkowania, MOD (maksymalną głębokość operacyjna), poziom toksyczności tlenowej typu CNS, przy nurkowaniach dekompresyjnych.
2. Potencjalne ryzyko zatrucia tlenem - nurkowanie na mieszankach zawierających tlen niesie za sobą pewne ryzyko zatrucia tlenowego typu CNS, a nurkowanie na mieszankach z większą zawartością tlenu to ryzyko zwiększa się.
3. Dodatkowe procedury bezpieczeństwa - przed nurkowaniem, każdy nurek powinien osobiście sprawdzić zawartość tlenu  w mieszaninie i określić MOD.
4. Wyższe wymagania sprzętowe - dotyczą w szczególności butli nurkowych, ale nie tylko, aby zaplanować nurkowanie należy posiadać odpowiedni komputer czy tabele.
5. Mniejsza dostępność - nie wszędzie i nie zawsze mieszanka którą potrzebujemy jest dostępna. Możliwe, ze dostępny będzie tylko jeden rodzaj gazu np nitroks EAN32
6. Wyższa cena - przeważnie chodź nie jest to regułą, obecnie coraz częściej wiele baz oferuje nitroks w cenie powietrza.

Wiadomości teoretyczne o nurkowaniu na nitroksie

Więcej o właściwościach nitroksu jako mieszaniny gazów można znaleźć na stronie Nitrox. Znajdziesz tam również sporo informacji o dwóch najbardziej popularnych mieszankach EAN 32 i EAN 36. Niezbędne jest również zapoznanie się z właściwościami gazów tworzących nitrox czyli z tlenem O2 i azotem N2.

Należy zapoznać się z takimi określeniami jak:

• ciśnienie parcjalne gazu - przed wejściem do wody należy wykonać szereg obliczeń, obliczenie ciśnienia parcjalnego tlenu O2 na maksymalnej głębokości nurkowania to jedno z pierwszych.
• EAD (Equivalent Air Depth) - równoważna głębokość powietrzna. Do nurkowań nitroksowych można używać powietrznych tabel dekompresyjnych.
• MOD (Maximum Operating Depths) - Maksymalna Głębokość Operacyjna dla leniwych zamieszczam tabelę z wyliczonym MOD dla danej frakcji tlenu przy założeniu maksymalnych ciśnień parcjalnych na poziomie 1,4at i 1,6at.
• END (Equivalent Narcotic Depth) - równoważna głębokość narkotyczna
• Best Mix - najlepsza mieszanka dla danej głębokości nurkowania, nie zawsze możemy dostać nitroks o zawartości tlenu jaką chcemy, ale zawsze warto określić jaka mieszanka była by najlepsza.
• SAC - wskaźnik powierzchniowego zużycia gazu - jest niezbędny do planowania nurkowań dekompresyjnych, pozwala określić wymaganą ilość gazu.

 

Bardziej zaawansowane planowanie nurkowania

Właściwe zaplanowanie nurkowania na nitroksie wymaga pewnej wprawy. Możemy nurkować na standardowych mieszankach lub zaplanować własne. Niezależnie co wybierzemy zawsze musimy określić:

• planowany profil nurkowania
• maksymalną głębokość nurkowania na danej mieszance - MOD lub określić Best Mix
• toksyczność tlenową typu CNS dla danego nurkowania
• toksyczność tlenową typu OTU dla danego nurkowania
• ilość potrzebnego gazu lub gazów na podstawie własnego SAC

Planowanie profilu nurkowania

Przez profil nurkowania rozumiem tutaj podstawowe dane dotyczące głębokości i czasu nurkowania. Nie chodzi o ustalenie, gdzie będę w danej minusie nurkowania, skupić się należy raczej na parametrach granicznych, czyli jak długo mogę nurkować przy zadanej głębokości nurkowania.  Planując profil nurkowania, możemy do tego użyć:

1. Komputera nitroksowego - jest to najprzyjemniejszy sposób i obecnie najczęściej spotykany, wszystkie obecnie produkowane komputery nurkowe posiadają "tryb nitrox". Przed nurkowaniem należy w  komputerze ustawić odpowiedni tryb oraz wprowadzić procentowy skład tlenu. Czynność powinna być wykonana bezpośrednio przed nurkowaniem, ponieważ większość komputerów po określonym czasie wraca do ustawień jak dla powietrza. Po rozpoczęciu nurkowania zmiana trybu będzie już niemożliwa.
2. Tabel nitroksowych - jeżeli stosujemy standardowe mieszanki takie jak EAN32 (zawartość tlenu 32%) i EAN 36 (zawartość tlenu 36%) możemy użyć tabel dekompresyjnych obliczonych specjalnie dla tych mieszanek. Obsługa tabel nitroksowych jest identyczna jak standardowych tabel dekompresyjnych. Dodatkowo wymagana jest umiejętność korzystania z: tabeli toksyczności tlenowej typu CNS
3. Tabel powietrznych - to najtrudniejszy sposób planowania nurkowania nitroksowego. Wymaga najwięcej czasu. Poznanie tej metody pozwala zrozumieć, z czego wynikają zalety nurkowania na nitroksie. Dodatkowo wymagana jest umiejętność korzystania z:  tabel EAD (tabeli równoważnych głębokości powietrznych), tabeli toksyczności tlenowej typu CNS

 

Potencjalne ryzyko zatrucia tlenem

Niewłaściwie używany nitrox może być bardzo niebezpieczny. Nurkując na nitroksie należy pamiętać o jego toksycznym działaniu. Informacje występujących rodzajach zatrucia tlenem jest  niezbędne do bezpiecznego nurkowania. Występują dwa rodzaje toksyczności tlenowej:

1. toksyczność mózgowa CNS mająca duże znaczenie w planowaniu nurkowania, poziom CNS należy monitorować w trakcie trwania nurkowania i nie powinien on przekraczać 80%.
2. toksyczność płucna OTU jej znaczenie w samym nurkowaniu jest mniejsze, ale ma znaczenie w trakcie leczenia w komorze hiperbarycznej

Nieprzestrzeganie zaleceń dotyczących toksyczności tlenowej, może spowodować poważne zatrucie organizmu i wystąpienia napadu drgawek tlenowych, a w konsekwencji doprowadzić do poważnych urazów, włącznie ze śmiercią.

Sprzęt wymagany do nitrox-u

W przypadku nurkowania z mieszankami o zawartości tlenu do 40% (frakcja tlenu FO2=0,40) można używać sprzęt do nurkowań powietrznych o ile producent sprzętu w instrukcji nie zalecił inaczej. Główne elementy na które należy zwrócić uwagę to zestawy butlowe oraz automaty oddechowe. Zobacz również stronę czystość i kompatybilność tlenowa.

Przygotowanie nitroksu należy powierzyć  gas blenderowi - jest to osoba przeszkolona i posiadająca odpowiedni sprzęt, wszelkie operacje z czystym tlenem należy wykonywać w sposób umiejętny - zawsze istnieje niebezpieczeństwo zapłonu lub wybuchu.

[1] Gorący nitrox - nitrox zawierający więcej niż 40% tlenu, najbardziej popularne mieszanki to EAN 50 i EAN 80. Stosowanie gorących nitrox-ów wymaga dodatkowego szkolenia ponad poziom podstawowy.

Kursy nitrox-owe

Kursy nitrox-owe są dostępne we wszystkich federacjach i przeważnie obejmują dwa poziomy:

1. poziom pierwszy - obejmuje wykorzystanie nitroksu o zawartości tlenu do 40% głównie jako gazu dennego, co pozwala wydłużyć czas bezdekompresyjny lub zwiększyć konserwatyzm.
2. poziom drugi - pozwala stosować nitrox-y o zawartości tlenu do 100%, głównie jako gazy dekompresyjne. Ten poziom wymaga opanowania umiejętności nurkowania w twinsecie i używania butli stage. Niezbędne staje się zaznajomienie z techniczną konfiguracją sprzętu.

Jeżeli chcecie poznać jak wyglądają programy szkolenia w dwóch organizacjach  PADI i CMAS, odsyłam do poniższych linków:

• PADI Enriched Air Diver - poziom podstawowy nurka nitrox-owego w PADI
• DSAT Tec Deep Diver - poziom drugi nurka nitrox-owego w PADI
• PŁETWONUREK NITROKSOWY KDP/CMAS 1 stopnia (PN1)
• PŁETWONUREK NITROKSOWY KDP/CMAS 2 stopnia (PN2)

 

Tabele nitroksowe

Dostępnych jest wiele rodzajów tabel nitroksowych, przedstawię tutaj tylko dwie tabele na najbardziej popularne mieszanki czyli: EAN32 RDP PADI, EAN36 RDP PADI.

Są to tabele PADI RDP, obsługa identyczna jak przy tabelach powietrznych RDP PADI.

- tabela  ciśnień parcjalnych tleny

- tabela  równoważnych głębokości powietrznych EAD