Systematyka fauny i flory

Strona główna > Kursy nurkownia > Wyjazdy/Safari > Sklep nurkowy > Firma > Kontakt
atlas nurkowanie fauna flora

Niebezpieczne zwierzęta morskie

Wczoraj wróciłem z Egiptu (sharm) . Siedem dni temu oparzył mnie koral millepora a oparzenie jest coraz rozleglejsze i występuje w kilku miejscach na brzuchu . 

Teraz ma już 10cm średnicy każdy i jest spory obrzęk. Co z tym robić i czy konieczny jest lekarz ? Jeśli nie to po jakim okresie oparzenie może zniknąć ? Czy występują jakieś trwałe zmiany związane z tym oparzeniem?

Tego typu pytania trafiają się coraz częściej. Polacy lubią podróżować, jednak nie zawsze zdajemy sobie sprawę z odmienności fauny i flory występującej np. w Egipcie.

Przebywając w Królestwie Posejdona pamiętać należy, że nie wszystkie zwierzęta jak i rośliny są dla nas bezpieczne.

 Nieostrożny nurek może zostać poparzony, ukłuty lub pogryziony. Są to przypadki bardzo rzadkie, wynikające głównie z nieodpowiedniego zachowania się pod wodą. Unikniemy takich sytuacji poznając, życie i zwyczaje potencjalnie niebezpiecznych stworzeń morskich. Piszę potencjalnie, ponieważ, w zdecydowanej większości przypadków, to nurek sprowokował atak lub doprowadził do kontaktu przez własną ciekawość.

Mowa tu będzie głównie o niebezpiecznych zwierzętach morskich, albowiem w wodach słodkich naszej strefy  klimatycznej (jeziorach, rzekach), nie ma tego problemu. Oczywiście w wodach słodkich strefy tropikalnej żyją niebezpieczne zwierzęta, wymienię tu piranie, krokodyle i hipopotamy, ale w takich miejscach z cała pewnością nie będziemy nurkować.

Ogólna zasada postępowania jest następująca "jeżeli nie wiemy, co to za zwierze, nie podpływamy i nie dotykamy”. Po prawej stronie znajdują się zdjęcia, które przedstawiają zwierzęta na które musimy uważać, linki prowadzą do większej ilości zdjęć i dokładniejszych opiów (występowanie, wielkość, tryb życia).

Lista  potencjalnie niebezpiecznych zwierząt morskich może być bardzo długa, postaram się przedstawić te najbardziej niebezpieczne i te najczęściej spotykane. Pamiętajmy, że do kontaktu dochodzi głównie z winy człowieka, to nie zwierzę nas atakuje to my wpadamy, dotykamy czy nadeptujemy na dane zwierzę (większość prowadzi osiadły tryb życia, lub jest na tyle wolna, że nie jest w stanie nas dogonić)

Lista potencjalnie niebezpiecznych zwierząt morskich:

  1. Rekiny
  2. Mureny
  3. Płaszczki
  4. Szkaradnice
  5. Skorpeny
  6. Skrzydlice
  7. Węże morskie
  8. Ukwiały
  9. Jeżowce
  10. Meduzy -
  11. Ślimaki - stożek,

 

Do najbardziej niebezpiecznych zwierząt morskich, kontakt z którymi może zakończyć się nawet śmiercią należą:

  1. rekiny
  2. osa morska,
  3. szkaradnica (ryba kamień)
  4. ośmiornica niebieska
  5. węże morskie

Ukąszenia wszystkich wyżej wymienionych zwierząt poza rekinem wymaga profesjonalnej opieki lekarskiej i zastosowania antidotum. W przypadku ataku rekina szybka pomoc medyczna jest bardzo potrzebna z powodu możliwego dużego upływu krwi. Jednak jak trudno spotkać rekina. A tak na marginesie z pośród  2000 gatunków rekinów tylko 200 jest mięsożernych a 20 może zagrozić człowiekowi.

Urazy do jakich może dojść w trakcie kontaktu z zwierzętami morskimi, możemy podzielić na kilka grup, mówić możemy o:

  1. zranieniach
  2. ugryzieniach,
  3. ukłuciach
  4. zatruciach jadem
  5. poparzeniach
  6. zatruciach pokarmowych
  7. poparzenia pradem
  8. przestraszeniu (panice)

 

Zranienia - to jedna z najmniej poważnych stanów, co nie znaczy że można go lekceważyć. Np. ryby pokolcowate posiadają zrogowaciałe części skóry działające jak nóż, którymi potrafią zaatakować, kiedy wejdziemy na ich terytorium. Postępowanie - wyjść z wody, opatrzyć ranę jak w typowych zranieniach na powierzchni.

Ugryzienia - mogą być bardzo różne, czym większe ugryzienie tym większy problem. Najbardziej niebezpieczne są ugryzienia rekinów, ze względu na rozległość i duży upływ krwi. Ugryźć potrafi również murena, konger, barakuda, rogatnica zielona. Postępowanie - wyjść z wody, opatrzyć ranę jak w typowych zranieniach na powierzchni. W przypadku dużych ran należy jak najszybciej zatrzymać upływ krwi.

 

Ukłucia - mogą być bardzo różne z tego względu postępowanie również takie będzie. Ukłucia często są połączone z wstrzyknięciem jadu, ale ten rodzaj obrażeń będzie omówieniu poniżej pod hasłem zatrucia jadem

  • ukłucia jeżowca mogą być bardzo bolesne. Igły jeżowca są bardzo kruche i trudne do usunięcia a rany wolno się goją i są podatne na infekcje. Postępowanie - dokładnie oczyścić ranę z igieł jeżowca i zdezynfekować, kontrolować czy gojenie przebiega właściwie.
  • ukłucia kolca na ogonie płaszczki może być bardzo niebezpieczne jeżeli trafi niewłaściwie. "Łowca krokodyli" przekonał się o tym osobiście, trafiony prosto w serce umarła w ciągu kilku minut.  Atak płaszczki jest bardzo szybki, kiedy nastąpi nie ma już przednim obrony. Płaszczka na szczęście atakuje tylko, gdy zostanie zaskoczona i poczuje się zagrożona - nie podpływajmy więc nigdy do śpiącej płaszczki. Płaszczki nie atakują jak rekiny, lecz leżą spokojnie na dnie i możemy zostać zaatakowani jeżeli znajdziemy się w zasięgi ich ogona. trzymanie dystansu ponad dwa metry w zupełności wystarczy. Postępowanie - wyjść z wody, opatrzyć ranę jak w typowych zranieniach na powierzchni.

Zatrucia jadem - to chyba najbardziej rozległy temat. Mogą mieć bardzo różny przebieg od miejscowego bólu, po zatrzymanie akcji serca. Występują bezpośrednio po ukłuciu kolca jadowego i mogą się utrzymywać przez kilka, do kilkudziesięciu  godzin. Poziom objawów zależy od wielu czynników: zwierzęcia z którym nastąpił kontakt, indywidualnej odporności na dany jad, ilości wstrzykniętego jadu, masy poszkodowanego oraz jego stanu zdrowia. Może wystąpić bardzo silny ból i opuchlizna. W stanach poważniejszych nudności, wstrząs, dezorientacja i utrata świadomości. Nierzadkie są przypadki drętwienia, paraliżu lub konwulsji. Najpoważniejsze przypadki mogą się skończyć zatrzymaniem akcji oddechowej i pracy serca.

Należy wiec unikać kontaktu z kolcami następujących ryb: szkaradnicy, skorpeny, skrzydlicy, węża morskiego, stożka. Żadne z wyżej wymienionych zwierząt nie atakuje samoistnie, atak może nastąpić, kiedy zwierzę nie ma innego wyboru. Najbardziej groźna jest szkaradnica (ryba kamień), kontakt z nią następuje tylko w przypadku, kiedy nurek nieostrożnie oprze rękę o dno i dotnie szkaradnicy (ryba jest na tyle zamaskowana, że dostrzeżenie jej wymaga sporej wprawy).

 Postępowanie -  należy wyjść jak najszybciej z wody, oczyścić rany wyjmując z nich kolce przy pomocy pęsety lub innego narzędzia. Nie należy dotykać kolców gołymi rekami, aby samemu się nie zatruć jadem. Można również intensywnie przepłukać ranę wodą. Miejsce zranienia, należy zanurzyć w gorącej wodzie (45-50C), na okres około 1h. Temperatura wody powinna być maksymalna jaką jesteśmy w stanie wytrzymać. Należy osobę zatrutą jadem jak najszybciej przetransportować do szpitala, nadzorując cały czas jej funkcje życiowe. W poważnych przypadkach może być potrzeba podania antidotum.

 

Poparzenia - kontakt z wieloma organizmami głównie jamochłonami typu parzydełkowce może wywołać poparzenia. Uważać należy na meduzy (osa morska), ukwiały, wieloszczety, stułbiopławy (żeglarz portugalski, koral ognisty). Parzydełek ani macek nie należy usuwać gołymi rękami, właściwości parzące mogą występować nawet przez wiele godzin po oderwaniu od organizmu zwierzęcia. Najlepsza do usuwania parzydełek i macek będzie pęseta, przydatne będą również rękawiczki chirurgiczne. Ranę można przepłukać słoną wodą (nie wolno używać wody słodkiej), wymyjemy w ten sposób pozostałe parzydełka i macki. Neutralizację działania komórek jadowych możemy przeprowadzić 5% kwasem octowym lub rozcieńczonym wodą amoniakiem (1 część amoniaku na 3 części wody). Po przemyciu i zneutralizowaniu można miejsce poparzone przemyć mydłem i zabezpieczyć środkami przyspieszającymi gojenie. Jeżeli oprócz średniego bólu wystąpią inne objawy, należy osobę poparzoną jak najszybciej przetransportować do szpitala, nadzorując cały czas jej funkcje życiowe.

Zatrucia pokarmowe - to temat, któremu poświęcę najmniej czasu, głównie dla tego, że jest to problem kulinarny, a nie nurkowy. Do zatrucia może dość, kiedy spożywamy dane wierzę, nie wszystkie ryby są jadalne. Często nawet sposób przyrządzenia jest ważny. W naszym menu nie powinna znaleźć się wiec: najeżka (Diodom hystrix), rozdymka.

Poparzenia prądem - poparzenie prądem może spowodować utratę przytomności lub zatrzymanie akcji serca. Na powierzchni nie stanowiło by to problemu, pod wodą może jednak spowodować utonięcie. Uniknąć porażenia prądem można uniknąć, nie należy podpływać do ryb wyposażonych w organy elektryczne, np. drętwy. Jeżeli nurek pod wodą nie jest w stanie samodzielnie kontynuować nurkowania należy z nim postępować jak z nieprzytomnym nurkiem.

 

Koral millepora (Milleporidae)
fot. Andrzej Martin Kasiński

Koral millepora (Milleporidae) typ parzydełkowce, gromada stułbiopławy. Występuje na głębokości 2-20m. Jest bardzo parzący więcej znajdziesz na stronie Koral millepora
rekin
fot. Piotr Stós

rekin to z całą pewnością niebezpieczne zwierze. Więcej o rekinach znajdziesz na stronie ryby rekin
murena olbrzymia
fot. Andrzej Martin Kasiński

Murena olbrzymia występuje w Morzy Czerwonym więcej o murenowatych znajdziesz na stronie  ryby murenowate
barakuda (Sphyraenidae)
fot. Andrzej Martin Kasińskii

Więcej o barakudzie znajdziesz na stronie  ryby barakudowate
Rogatnicowate (Balistidae)
fot. Andrzej Martin Kasiński

Rogatnica zielonkawa (Titan triggerfish) występuje w Morzu Czerwonym w okresie godowym morze być niebezpieczna dla nurków. Więcej o rogatnicy zielonkawej znajdziesz na stronie  ryby rogatnicowate
Jeżowce (Echinoidea)
fot. Andrzej Martin Kasiński

Jeżowce występują bardzo powszechnie zarówno w Morzu Czerwonym jak i morzu Śródziemnym. Więcej o jeżowcach znajdziesz na stronie jeżowce
skorpena, niebezpieczne zwierzęta morskie
fot. Andrzej Martin Kasiński

Skorpena czubata występuje w Morzy Czerwonym więcej o skorpenowatych znajdziesz na stronie  ryby skorpenowate
szkaradnica (Synanceia verrucosa)
fot. Piotr Stós

Więcej o szkaradnicy znajdziesz na stronie ryby szkaradnica
skrzydlice (Pterois volitans)
fot. Andrzej Martin Kasiński

Skrzydlice zachwycają swoim pięknem, pływają wolno i dostojnie, jednak kontakt z ich kolcami może być niebezpieczny. Zaglądnij na stronę skrzydlica
ostrosz
fot. Andrzej Martin Kasiński

ostroszowate - mogą być niebezpieczne ze względu na na kolce jadowe umieszczone na płetwach i ciele.
Więcej  znajdziesz na stronie ryby ostroszowate
ogończa niebieska
fot. Andrzej Martin Kasiński

pokolcowate - mogą być niebezpieczne ze względu na ostrza umieszczony na końcu ogona.
Więcej  znajdziesz na stronie ryby pokolcowate
ogończa niebieska
fot. Andrzej Martin Kasiński

ogończowate - mogą być niebezpieczne ze względu na kolec umieszczony na końcu ogona.
Więcej o ogończach znajdziesz na stronie ryby ogończowate
Drętwa
fot. Bogusław Wątor
Drętwowate - mogą być niebezpieczne ze względu na umiejętność wytwarzania prądu elektrycznego.
Więcej o rybach drętwowatych znajdziesz na stronie ryby drętwowate
Przestraszenie (panika) - James Bond agent 007 w wielu filmach odwiedza zatopione wraki, nurkuje w basenie z rekinami i niczego się nie boi. Nawet wypływających znienacka rekinów. Nie każdy jest tak opanowany, nurkując we wrakach należy uważać, nasza obecność może wypłoszyć dużego strzępiela, murenę czy ośmiornicę. Jeżeli nie jesteśmy przygotowani na taki kontakt, możemy zareagować zbyt gwałtownie, stracić ustnik, zerwać maskę i ostatecznie wpaść w panikę i uciec w sposób niekontrolowany na powierzchnię wody. W takim przypadku możemy doprowadzić do barotraumy płuc lub choroby dekompresyjnej. Trudno za te dolegliwości winić zwierzęta morskie, jednak to one są pierwotną przyczyną. Widziałem sytuację, kiedy nurek złapał średniej wielkości ośmiornicę, chciał zrobić sobie z nią zdjęcie i podniósł ją w okolice swojej głowy. Ośmiornica broniąc się stara się chwycić cokolwiek, w tym przypadku była to głowa nurka. Nurek spanikowała, starał się ją zerwać, wyrywając sobie jednocześnie maskę i automat. W tym przypadku pomogli koledzy i wszystko skończyło się dobrze. Należy uważać, aby z myśliwego nie stać się ofiarą.
wąż morski
fot. Bogusław Wątor

 Węże morskie są bardzo płochliwe, atakują tylko gdy są do tego zmuszone, więcej na stronie wąż morski
Meduzy osa morska
 

Osa Morska jedna z najbardziej niebezpiecznych zwierząt Więcej o osie morskiej znajdziesz na stronie osa morska
 
żeglarz portugalski
 

Żeglarz portugalski jest jednym z najbardziej niebezpiecznych zwierząt morskich. Więcej o żeglarzu portugalskim znajdziesz na stronie żeglarz portugalski
Ukwiały
fot. Andrzej Martin Kasiński

 Więcej o ukwiałach znajdziesz na stronie ukwiały Morze Śródziemne oraz ukwiały Morze Czerwone
 
wieloszczety wędrujace
fot. Andrzej Martin Kasiński

 Więcej o wieloszczetach znajdziesz na stronie wieloszczety
jadowite ślimaki morskie
fot. Piotr Stós

 Jadowite ślimaki morskie: stożek, terebra, rozkolec.
Więcej na stronie jadowite ślimaki morskie

  I na koniec film, zabawa z mureną, czyli jak stracić palec.


Crazy Scuba Diver Has Accident - For more amazing video clips, click here

nurkowanie Kraków - kursy PADI, TecRec, DAN, CMAS Kraków Zakrzówek www.nurkomania.pl Internetowy podręcznik nurkowania ver. 4,6 z dnia 04.01.2014
ul. Kobieżyńska 63, 30-363 Kraków tel. +48 501 62 78 46 e-mail martin@nurkomania.pl
Wszelkie prawa zastrzeżone Copyrights © 1995-2014 Kontakt