Tlen - gaz bezbarwny, bezwonny i bezsmakowy. Niezbędny człowiekowi do życia, przy zwiększonym ciśnieniu parcjalnym toksyczny (zatrucie tlenowe). Występuje toksyczność mózgowa CNS oraz toksyczność płucna UPTD. W nurkowaniu stosowany we wszystkich mieszaninach oddechowych w zakresie ciśnień parcjalnych od 0,21-1,6at. (amatorsko 0,21-1,4at). Liczba atomowa 8, masa atomowa 16, Występuje w postaci dwuatomowej (O2). Niezbędny do podtrzymania procesów spalania. Posiada gęstość 1,429g/l i przewodność cieplną 26,4mW/m*K
Jak obliczyć maksymalnie dopuszczalną głębokość nurkowania przy nurkowaniu na czystym tlenie, na powietrzu czy na nitroksie znajdziecie na stronie ciśnienie parcjalne.
Mieszanki oddechowe w zależności o procentowej zawartości tlenu (frakcji) mogą być:
- Normoksyczne - jeżeli zawartość procentowa (frakcja) tlenu jest taka sama jak w powietrzu atmosferycznym czyli F=0,21,
- Hipoksyczne - zawartość procentowa tlenu (frakcja) jest mniejsza niż w powietrzu atmosferycznym F<0,21. Do takich mieszanek należą mieszanki trimiksowe,
- Hiperoksyczna zawartość procentowa tlenu (frakcja) jest większa niż w powietrzu F>0,21. Nitroksy należą do takich mieszanek,
- Anoksyczne - nie zawierające tlenu.
Tlen - gaz niezbędny do życia.
Tlen jest substancją niezbędną do podtrzymania procesów życiowych wszystkich organizmów wielokomórkowych w tym oczywiście człowieka. W wyniku skomplikowanych reakcji biochemicznych zachodzących w organizmie przy udziale tego gazu, z substancji pokarmowych uwalniana jest energia, wykorzystywana do podtrzymania funkcji życiowych komórek i wzrostu organizmu. W wyniku wyżej wspomnianych przemian pojawia się biochemiczny "popiół" czyli dwutlenek węgla (CO2), który w nadmiarze może być bardzo niebezpieczny dla płetwonurka. Jego nadmiar najczęściej wynika z niewłaściwego sposobu oddychania - zbyt małe wydalanie CO2 z organizmu.
Wiele zwierząt wodnych pozyskuje tlen rozpuszczony w wodzie przy pomocy skrzeli, wyrostków pełniących funkcje oddechowe lub całą powierzchnią ciała. Zwierzęta nurkujące (gady, ptaki, ssaki) i człowiek nie mogą oddychać tlenem rozpuszczonym w wodzie ponieważ ich (nasze) narządy oddechowe czyli płuca umożliwiają pobieranie tlenu wyłącznie ze środowiska gazowego, nie jesteśmy w stanie oddychać pod wodą tak jak ryby. Pozostają nam zatem dwie drogi penetracji środowiska wodnego:
- Nurkowanie z zatrzymanym oddechem (w oparciu o zapas powietrza zgromadzony w płucach) - podglądanie podwodnego świata bez angażowania dużych środków. Dobry rodzaj aktywności dla kobiet i mężczyzn,
- Oraz nurkowanie przy użyciu sprzętu nurkowego (zapas powietrza zgromadzony w butli / butlach lub dostarczany z powierzchni).
Ważniejsze wykorzystywane zakresy ciśnień cząstkowych tlenu
| Ciśnienie cząstkowe tlenu [at] | Wyszczególnienie |
| 0,10at | Gazy gaśnicze typu INERGRN (mieszanina argonu,dwutlenku węgla i azotu z powietrzem) Badania dowodzą,że można oddychać taką mieszaniną,w której ciśnienie cząstkowe tlenu spadnie nawet do 0.008 MPa,a ciśnienie cząstkowe dwutlenku węgla wyniesie 0.005 MPa |
| 0,12at | Dolna granica bezpieczeństwa ze względu na hipoksję. |
| 0,16at | Pierwsze objawy hipoksji - niedobór tlenu w tkankach |
| 0,21at | Normalne ciśnienie cząstkowe tlenu w powietrzu atmosferycznym. |
| 0,35- 0,40at | Typowe ekspozycje saturowane - pełne nasycenie. |
| 0,50at | Maksymalne ciśnienie cząstkowe tlenu podczas nurkowań saturowanych.Początek toksyczności płucnej tlenu (efekt Lorraina Smitha). Start "zegara tlenowego" |
| 1,0at | |
| 1,6at | Górna granica bezpieczeństwa ze względu na efekt Paula Berta.Górna dozwolona granica dla nurkowań z wykorzystaniem aparatów nurkowych. |
| 2,0at | Krótkie ekspozycje.Nurkowanie przy użyciu tlenu jako czynnika oddechowego w warunkach szczególnych np. w celu ratowania życia ludzkiego.Tabela lecznicza CX-30 (użycie helioksu 0.5 przy 0.4 MPa) opracowana przez COMEX w 1996 r. Comex prowadził bardzo dojrzałe projekty, wymagające dużego nakładu pracy i środków. |
| 2,4at | Propozycja użycia nitroksu EAN40 przy ciśnieniu 6at w leczeniu chorób nurkowych. |
| 2,8at | 20 min test tolerancji tlenowej.Optymalne warunki do "płukania" ustroju z azotu.Tlenowe tabele lecznicza. |
| 3,0at | Propozycja użycia nitroksu 0.5 przy ciśnieniu 0.6 MPa przy leczeniu chorób nurkowych -efektywna redukcja rozmiarów pęcherzyków gazowych przy chorobie ciśnieniowej. |
Informacje o tlenie można znaleźć na wielu portalach internetowych np. na uwagę zasługuje wikipedia.