Uraz ciśnieniowy ucha środkowego

Dochodzi do niego w przypadku nie wyrównania ciśnienia panującego po obydwu stronach błony bębenkowej co prowadzi do uszkodzenia błony bębenkowej a w dalszej konsekwencji:

• ucha zewnętrznego - składa się małżowiny usznej oraz przewodu słuchowego zewnętrznego. Wystawione jest bezpośrednio na oddziaływanie wody, powietrza i ciśnienia. Jego funkcją jest ukierunkowanie nadchodzących dźwięków na błonę bębenkową.
• ucho środkowe - oddzielone jest od ucha zewnętrznego błoną bębenkową. Błona bębenkowa oddziela ucho środkowe od kontaktu z wodą w trakcie nurkowania. Poprzez drgania błony bębenkowej dźwięk przenoszony jest na kosteczki słuchowe, które z kolei przenoszą dźwięk do ucha wewnętrznego. Ucho środkowe połączone jest przez tzw. trąbkę słuchową (trąbkę Eustachiusza) z jamą nosowo-gardłową.
• ucha wewnętrznego - zbudowane jest z przedsionka, ślimaka i kanałów półkolistych, odpowiedzialnych za utrzymywanie równowagi. Dźwięk poprzez kosteczki słuchowe przenoszony jest do ślimaka, a stamtąd w postaci impulsów nerwowych poprzez nerw słuchowy do mózgu. Kosteczki słuchowe połączone są ze ślimakiem okienkiem owalnym, które ugina się pod wpływem wibracji dźwięku. Ucho wewnętrzne jest wypełnione płynem i dlatego nie podlega kompresji. Elastyczne przegrody pomiędzy uchem środkowym i wewnętrznym, okienko okrągłe i okienko owalne poddają się jednak zmianom ciśnienia. Okienko okrągłe w ślimaku ugina się na zewnątrz, w tym samych czasie gdy okienko owalne ugina się do środka

 

Podczas zanurzenia zwiększające się ciśnienie wody wpycha błonę bębenkową do środka ucha nurek zaczyna odczuwa dyskomfort - określany jako ból głowy albo ból ucha. Przy dalszym zwiększaniu głębokości ból zwiększa się, aż staje się nie do wytrzymania. Jeżeli mimo bólu będziemy kontynuować zanurzanie dojdzie do pęknięcia błony bębenkowej, pęknięcie błony bębenkowej może nastąpić na głębokości 4-5m lub nawet wcześniej .

Ciśnienie w uchu środkowym można bardzo łatwo wyrównać. Najpopularniejsza metoda to  wdmuchiwanie powietrza do ucha środkowego przez trąbkę Eustachiusza. Po prostu aby wyrównać ciśnienie w uchu środkowym przy zanurzaniu zatykamy palcami nos (chwytamy za nos) i staramy się dmuchnąć w nos jak przy smarkaniu nosa (próba Valsalvy). Próba Valsalvy jest najczęściej stosowana, bo jest najbardziej skuteczna, ale jednocześnie najbardziej radykalna. Inny sposób, głównie dla osób o bardzo dobrej drożności to: przełykanie śliny oraz poruczanie żuchwą (np. ziewanie).

Ogólna zasada jest taka, aby wyrównywać ciśnienie zaraz pod powierzchnią wody, kiedy jeszcze nie odczuwamy bólu a następnie co jeden metr głębokości (w przedziale głębokości 0-5m). Przy większych głębokościach zmiany objętości następują znacznie wolnie, wiec i wyrównywanie ciśnienia wykonujemy rzadziej. 

Na koniec dodam, że najtrudniej wyrównać ciśnienie w uchu środkowym, kiedy zanurzamy się głową w dół (scyzoryk), wiec problemy te dotyczą głównie freediverów. 

Do urazu dochodzi najczęściej podczas zanurzania, ale może on wystąpić również podczas wynurzania, kiedy zablokowana trąbka Eustachiusza nie może odprowadzić z ucha środkowego nadmiaru rozprężającego się powietrza (blokada wsteczna). 

Najczęstsze przyczyny:

• niedrożność trąbki słuchowej (zmiany zapalne, alergiczne, nieżytowe, obrzęki, bardzo poważne skrzywienie przegrody nosa),
• niedrożność przewodu słuchowego zewnętrznego (ciało obce, korek woszczynowy, obcisły kaptur pianki, zatyczki w uszach).

Objawy urazu ciśnieniowego ucha w trakcie nurkowania

• narastający ucisk w uchu przechodzący w przejmujący ból. Ból może wystąpić na głębokości nawet 1m.
• pęknięcie błony bębenkowej, zalanie zimną wodą ucha środkowego a w wyniku tego mogą wystąpić:
• zawroty głowy,
• nudności i wymioty,
• utrata orientacji przestrzennej (niw wiemy gdzie jest góra a gdzie dół)

Po wynurzeniu może wystąpić

• wyciek krwi i wody z przewodu słuchowego zewnętrznego,
• bulgotanie i syk w uchu przy próbie przedmuchania,
• upośledzenie słuchu,
• objawy podrażnienia błędnika (zawroty głowy, nudności),
• ból głowy.

Zapobieganie

• przed nurkowaniem kontrolować drożność trąbek słuchowych,
• nie nurkować przy stanach zapalnych dróg oddechowych i uszu,
• nie stosować środków udrożniających drogi oddechowe w rodzaju Methazoliny (nie wiem czy napisałem poprawnie). Ich działanie jest doraźne i może prowadzić do kłopotów przy wynurzaniu - blokada wsteczna.
• często przedmuchiwać uszy zaczynając już na małych głębokościach (0,5 m pod wodą),
• nie dopuszczać do nasilenia bólu ucha w trakcie zanurzania.

Leczenie

• wymaga specjalistycznego leczenia u laryngologa
• pęknięta błona bębenkowa goji się ok. dwóch miesięcy, w tym czasie może być upośledzone słyszenie